Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe

Lipiec 7, 2017

ustawa prawo bankowe

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo Bankowe

[Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939]

 

 

 

Ustawa Prawo bankowe jest podstawowym aktem prawnym regulującym działalność bankową. Ustawa określa między innymi zasady tworzenia i organizacji banków (banków krajowych, oddziałów i przedstawicielstw banków zagranicznych, oddziałów instytucji kredytowych), katalog czynności bankowych  oraz  pozabankowych świadczonych przez te instytucje, zakres odpowiedzialności, wymogi oraz sposób zarządzania bankami.


Ustawa reguluje w szczególności zasady prowadzenia  rachunków bankowych, zasady rozliczeń pieniężnych, wymogi formalne umów kredytowych, zasady kredytowania (oceny zdolności kredytowej, ustalania oprocentowania, dochodzenia wierzytelności, restrukturyzacji), gwarancje bankowe, poręczenia, akredytywy, szczególne obowiązki i uprawnienia banków (sekurytyzacja), zasady powierzania pośrednictwa w czynnościach świadczonych przez banki (outsourcing) oraz zasady zachowania i wymiany informacji stanowiących tajemnicę bankową.


Z ustawy Prawo bankowe wynikają prawa i obowiązki w zakresie  wymiany informacji między bankami:

  • możliwość tworzenia izb rozliczeniowych w celu wymiany zleceń płatniczych oraz ustalania wzajemnych wierzytelności wynikających z tych zleceń [art. 67],
  • obowiązek prowadzenia centralnej informacji o rachunkach („Centralna informacja”) m.in. celem udzielenia zbiorczej informacji o rachunkach w bankach posiadaczowi lub spadkobiercy [art. 92bb obowiązuje od 07.2016r.],
  • możliwość tworzenia wspólnie z bankowymi izbami gospodarczymi instytucji upoważnionych do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania informacji stanowiących tajemnicę bankową [art.105, ust.4]

Biuro Informacji Kredytowej [BIK]


Podstawową instytucją utworzoną na podstawie  art. 105 ustęp 4 Ustawy Prawo bankowe jest  Biuro Informacji Kredytowej SA i z tego ustawowego uprawnienia wynika fakt, iż kredytobiorca składając wniosek kredytowy wyraża zgodę na przetwarzanie informacji stanowiących tajemnicę bankową przez bank oraz na udostępniane danych podmiotom wskazanym w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, w szczególności w ustawie Prawo bankowe, i jednocześnie  przyjmuje  do  wiadomości, że podanie danych jest niezbędne do zawarcia i realizacji umowy przez bank .


Z kolei  na podstawie art. 105a ust. 2 ustawy Prawo bankowe  kredytobiorca wyraża zgodę na przetwarzanie przez bank oraz Biuro Informacji Kredytowej SA informacji stanowiących tajemnicę bankową po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy kredytowej i ta zgoda może być w każdym czasie odwołana z wyłączeniem sytuacji, w których zgodnie z ustawą kredytodawca nabywa prawo do przetwarzania danych bez zgody kredytobiorcy [art. 105a ust.3]. 


Do połowy 2013 roku ustawowe uprawnienie do uzyskania  raportu przez osobę, której dane dotyczą  (m.in. w  formie  Informacji Ustawowej)  było realizowane  w  wersji papierowej.  W maju 2013 r. BIK uruchomił usługę pobierania raportów on-line (poza możliwościami istniejącymi już od  2010 roku  za pośrednictwem banków), początkowo  w  formie  pakietów  MINIMALNY, OCHRONA i MONITORING, następnie poprzez konta PRÓBNE, PODSTAWOWE i PREMIUM. Aktualnie można w ramach bezpłatnego konta w BIK zakupić jednostkowe produkty (Raport BIK-Profil Kredytowy Plus, BIK Pass)  lub PAKIET obejmujący:

• Raport BIK-Profil Kredytowy Plus (12 szt. do wykorzystania w ciągu roku od aktywacji Pakietu)
• BIK Pass (3 szt. do wykorzystania w ciągu roku od aktywacji Pakietu)
• Alerty BIK przez 12 miesięcy od aktywacji Pakietu


Konsument może zarówno uzyskać  pełny  raport  kredytowy (w tym raz na 6 miesięcy w formie bezpłatnej Informacji Ustawowej), jak  również  kontrolować  tzw. alerty, pojawiające  się wraz z zapytaniem kredytowym, co  pozwala na szybką reakcję  w  przypadku bezprawnego posłużenia  się danymi  kredytobiorcy

Portal oraz oferta BIK podlega zmianom, stąd najaktualniejszych informacji należy szukać na stronie Biura Informacji Kredytowe [https://www.bik.pl/].

 

Historia Biura Informacji Kredytowej S.A.

ustawa prawo bankowe

źródło: https://www.bik.pl/historia [dostęp 12.06.2016]

 

Związek Banków Polskich – Bankowy Rejestr

Drugą ważną instytucją działającą w oparciu o artykuł 105 ustęp 4 Ustawy Prawo bankowe jest Związek Banków Polskich wraz z Centrum Prawa Bankowego i Informacji, wykonującym w imieniu ZBP zadania w zakresie administrowania Systemami Wymiany Informacji, w tym systemem BANKOWY REJESTR, do którego trafiają negatywne informacje o kredytobiorcach nie wywiązujących się ze spłaty zobowiązań. Dla banków jest  to  podstawowe narzędzie  pozwalające odrzucić klienta w pierwszej fazie oceny ryzyka kredytowego. Dla kredytobiorcy Bankowy Rejestr (BR)  to  druga po BIK baza, z której zamawiany jest raport celem monitorowania swojej sytuacji i usunięcia wpisów, jeśli istnieją ku temu  podstawy  [http://www.cpb.pl/].

 

Liczba informacji w Systemie Bankowy Rejestr

 

ustawa prawo bankowe

źródło: http://www.cpb.pl/ [dostęp 12.06.2016]

 

Biura Informacji Gospodarczej

Na podstawie artykułu 105 ustęp 4a Ustawy Prawo bankowe instytucje wymienione w ustępie 4 mogą udostępniać dane biurom informacji gospodarczej działającym na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych [Dz.U. 2010 Nr 81 poz. 530].         


Banki (za pośrednictwem BIK SA) oraz Biuro Informacji Kredytowej SA współpracują
z jednym biurem informacji gospodarczej – BIG InfoMonitor S.A.  (BIK  współpracuje z BIG InfoMonitor również w zakresie systemu informacyjnego BIK PRZEDSIĘBIORCA, gdzie dane są gromadzone wg NIP przedsiębiorcy).

BIG InfoMonitor prowadzi Rejestr Dłużników Biura Informacji Gospodarczej i jako jedyny z BIG-ów działających w Polsce umożliwia także dostęp do baz Biura Informacji Kredytowej oraz Związku Banków Polskich.
W ten sposób również firmy spoza sektora bankowego mają możliwość oceny klienta na podstawie  bieżących  zobowiązań kredytowych (dane ogólne, sumaryczne, ocena punktowa BIK ).

 

Schemat współpracy [źródło : http://www.infomonitor.pl/]

ustawa prawo bankowe

Biura Informacji Gospodarczej działają niezależnie od siebie tworząc odrębne listy  dłużników bez wzajemnego przepływu informacji. Aktualnie w Polsce działają:

  • Biuro Informacji Gospodarczej InfoMonitor S.A (jedyne współpracujące z BIK SA)
  • Krajowe Biuro Informacji Gospodarczej S.A.,
  • Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej S.A.,
  • Rejestr Dłużników ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A.,
  • Krajowa Informacja Długów Telekomunikacyjnych Biuro Informacji Gospodarczej S.A.

 

Wykaz Biur Informacji Gospodarczej

 

 Źródła

  1. Ustawa Prawa Bankowe Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939
  2. Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych Dz.U. 2010 Nr 81 poz. 530
  3. www.bik.pl
  4. www.infomonitor.pl
  5. www.mr.bip.gov.pl
  6. www.cpb.pl

 


Powyższy tekst stanowi nieco zmodyfikowany fragment pracy podyplomowej „Kredyt hipoteczny na rynku detalicznym na tle doradztwa finansowego”, złożonej  na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu w ramach studiów podyplomowych „Bankowość i doradztwo finansowe”, obronionej dnia 22.10.2016r.


Copyright @ Bożena Myszczyszyn,

Ekspert Finansowy i Kredytowy, Ekspertka.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.