Rozmowy o kredycie w CHF 2006 rok. Jak wyglądały ?

Wrzesień 14, 2018

rozmowy o kredycie w CHF 2006

Jak wyglądały rozmowy o kredycie w CHF ?

Wróćmy do roku 2006 

 

 

W artykule przedstawię obowiązki informacyjne oraz wymagania w zakresie kredytu walutowego, które obowiązywały w okresie boomu na kredyty w CHF.

 

Sama również (nadal) spłacam kredyt w CHF zaciągnięty w 2005 roku w banku Millennium. (Marża 2,04%, wyższa niż w większości kredytów mieszkaniowych z tamtego okresu z uwagi na udział celu konsolidacyjnego). Jest to mój drugi kredyt walutowy. Pierwszy (KBSA) został całkowicie spłacony kredytem refinansowym po niekorzystnym kursie spłaty w okolicach 3 zł w 2004 roku (sytuacja życiowa). Po kilkunastu miesiącach spłacania droższego kredytu w PLN (BZ WBK) ponownie wróciliśmy do waluty. Podpisując swoje umowy kredytowe w CHF nie byłam doradcą kredytowym. Gdy pracowałam już na stanowisku doradcy kredytowego w banku nie zdecydowałam się na przewalutowanie. 

 

 

Prezentacja ryzyka kursowego dla kredytów w CHF

 

Należy pamiętać, że w 2006 roku wiedza nie była dostępna w tak prosty sposób jak obecnie. Decyzje w zakresie oferowania kredytów walutowych były w gestii zarządzających bankami. Doradca kredytowy do dyspozycji miał informacje zawarte w procedurach i intranecie bankowym, a przeciętny kredytobiorca przed decyzją nie surfował po internecie w poszukiwaniu negatywnych doświadczeń innych krajów z kredytami walutowymi.

 

Powyższe wynika z prostego faktu, że internet był wykorzystywany w mniejszym stopniu przez przeciętnego “Kowalskiego”, a zwłaszcza nie był tak powszechny jako źródło wiedzy i informacji.

 

Poniżej wykres prezentujący zasięg i sposób korzystania z internetu na przestrzeni lat.

[Komunikat CBOS nr 62/2018 “Korzystanie z internetu”]rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Owszem, już w 2004 roku modne było hasło “kredyt powinien być brany w takiej walucie w jakiej się zarabia” i tak też zrobiłam… na chwilę, bo rodzima waluta mocno dawała się we znaki …

 

O dyskusji wokół kredytów walutowych przeczytamy w Białej Księdze Kredytów CHF w Polsce opublikowanej w 2015 roku przez ZBP.

Rok 2006

 

W 2006r.weszła w życie Rekomendacja S mająca na celu ograniczenie kredytów walutowych.  Prezentacja raty kredytu odbywała się z uwzględnieniem ryzyka wzrostu kursu waluty. Ratę prezentowano w oparciu o różnicę pomiędzy najwyższym a najniższym kursem z okresu 12 miesięcy.

 

Podkreślam, że zgodnie z Rekomendacją S od 01.07.2006 roku na kredyt w CHF trzeba było mieć wyższą zdolność kredytową niż na analogiczny kredyt w PLN. Wyjątek stanowił Polbank funkcjonujący jako oddział greckiego banku Eurobank Ergasis EFG. Nie podlegał on pod nadzór KNB.

 

Rekomenduje się, aby bank w przypadku udzielania kredytów w walutach obcych analizował zdolność kredytową klienta przy założeniu, że stopa procentowa dla kredytu walutowego jest równa co najmniej stopie procentowej dla kredytu złotowego, a kapitał kredytu jest większy o 20%.

 

Założenia:

  • Symulacja na dzień 01.12.2006r.
  • kredyt 300.000 zł.
  • 100% LTV.
  • Okres kredytowania 30 lat.
  • Waluta CHF.
  • Kurs kupna 2,3457 (uruchomienia).  W obliczeniach pozostaje bez zmian, bo konkretny kredytobiorca kurs spłaty zawsze odnosi do swojego kursu uruchomienia. 
  • Kurs sprzedaży z dnia uruchomienia 2,4515 (spłata rat). Wartość zmienna.
  • Różnica między najwyższym i najniższym kursem w okresie 12 miesięcy 0,2205.
  • Libor 3M dla CHF 1,96%.
  • Wibor 3M 4,20 %.
  • Marża dla kredytu CHF 1,25%.
  • Marża dla kredytu PLN 0,90%.

Obliczenia mają charakter uproszczony. Między innymi nie uwzględniam zmiany salda zadłużenia wraz ze spłatą.

 

 

Różnica między najwyższym a najniższym kursem na podstawie kursów archiwalnych NBP

Na potrzeby artykułu i z uwagi na dostępność danych historycznych zastosowałam uproszczenie. W rzeczywistości różnica była prezentowana na podstawie kursów danego banku z okresu 12 miesięcy.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

Libor dla CHF w 2006r.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Poziom WIBOR w 2006r.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

Historyczne kursy walut na przykładzie banku Millennium. (Zastępczo z uwagi na brak dostępu do tabeli kursów KBSA.)

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Marże zostały przyjęte na podstawie tabeli oprocentowania kredytów mieszkaniowych Ekstralokum KBSA z 01.12.2006r. Dla kredytu PLN marża w większości umów wynosiła 0,9%. W przypadku kredytu w CHF marża w większości umów oscylowała w granicach 1,25%

 

Tabela oprocentowania kredytów mieszkaniowych Ekstralokum Kredyt Bank S.A. 2006r.


Rata równa kredytu denominowanego/indeksowanego do CHF w kwocie 300 tys zł wynosiła więc w przybliżeniu 1.357 zł.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Chcąc zaciągnąć kredyt 300.000zł denominowany/indeksowany do CHF kredytobiorca musiał mieć zdolność kredytową do spłaty kredytu w wysokości 360.000zł wg oprocentowania dla PLN. Już na wstępie musiał mieć więc zdolność do spłaty kredytu z ratą wyższą o prawie 600 zł.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Zakładając wzrost kursu sprzedaży dewiz o 0,2205 p.p. rata płacona w PLN wzrosłaby o 122 zł. (Orientacyjna różnica pomiędzy najwyższym i najniższym poziomem kursów z okresu ostatnich 12 miesięcy.)

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Analogiczny kredyt w PLN w 2006 roku wiązał się z ratą wyższą o ok. 271 zł (rata równa).

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Poziom kursu CHF przy którym rata kredytu walutowego zrównałaby się z ratą kredytu PLN wynosił dla tego przykładu 2,9412zł. (Wg danych za 2006 rok.)

 

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Historyczne doświadczenia Polski z wcześniejszych lat to maksymalny poziom kursu CHF na poziomie trochę ponad 3zł.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Powyższe wskazuje, jak trudne do oceny było rzeczywiste ryzyko związane z kursem waluty.

 

Spadek LIBOR zrekompensował wzrost kursów w zakresie bieżącej raty.

Problem z zadłużeniem w CHF najbardziej dotknął kredytobiorców:

  • stojących przed koniecznością sprzedaży nieruchomości i spłaty kredytu w CHF,
  • kredytów opiewających na wysokie kwoty,
  • kredytów zaciąganych przed kryzysem w 2008 r. po bardzo niskim kursie (2 zł lub poniżej).
    Ci ostatni nie zdążyli odnieść korzyści z niższej raty wobec szybkiego wzrostu kursu.  

 

Historyczne kursy walut na przykładzie banku Millennium

rozmowy o kredycie w CHF 2006

Poziom Libor dla CHF 2018r.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Biorąc aktualny, ujemny LIBOR dla CHF oraz kurs spłaty CHF Millennium (14.09.2018) rata kredytu w CHF wyniosłaby 1.482,65 zł.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Spadek WIBOR spowodował, że obecnie niższe obciążenie miesięczne mają kredytobiorcy zaciągający w 2006 roku analogiczny kredyt w PLN. 

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Rok 2008

Dlaczego w 2008 roku, gdy banki zaprzestawały udzielania kredytów w CHF nie było masowych przewalutowań na PLN?

 

 

WIBOR 3M wg stanu na dzień 31.10.2008 roku  wynosił  6,85%.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Rata kredytu w PLN zaciąganego w 2006 roku wg poziomu WIBOR z 2008 roku wynosiłaby orientacyjnie 2.149,24 zł.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Wartość LIBOR dla CHF na dzień 31.10.2008r wynosiła 2,72%.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

 

Posiłkując się tabelą kursową banku Millennium z dnia 31.10.2008r kurs sprzedaży dewiz wynosił CHF 2,5410 (kurs kupna pozostawiam w obliczeniach pierwotny, wg założeń z dnia uruchomienia tj. 01.12.2006).

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Wysokość raty kredytu w kwocie 300.000 zł zaciąganego 01.12.2006 r. i denominowanego/indeksowanego do CHF orientacyjnie mogła w październiku 2008 roku wynosić 1.545 zł.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Kredyt w PLN przed kryzysem z 2008 roku był na tyle drogi, że nadal był duży zapas na wzrost kursów. Według tamtych realiów kurs musiałby wzrosnąć z 2,5410 do ok 3,5328, żeby rata kredytu zaciąganego w 2006 roku w CHF zrównała się z poziomem raty z 2008 roku analogicznego kredytu zaciąganego w w 2006r. w PLN.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

SPREAD

 

Osobna kwestia to wzrost spreadu walutowego dla kredytów CHF pomiędzy okresem boomu na te kredyty, a  późniejszymi latami wysokiego kursu.

 

 

Przykładowo tabela kursów banku Millennium S.A. z dnia 01.12.2006r. wskazuje:

  • Kurs kupna dewiz dla CHF = 2,3457 zł
  • Kurs sprzedaży dewiz dla CHF = 2,4515 zł 

Różnica 0,1058 zł oznacza SPREAD na poziomie 4,41 % i podobnie było w innych bankach.

 

 

[spread = (kurs sprzedaży dewiz – kurs kupna dewiz) / ((kurs sprzedaży dewiz + kurs kupna dewiz)/2) * 100%]  

 

Tabela kursowa z 14.06.2013 roku, również bank Millennium:

  • Kurs kupna dewiz dla CHF = 3,3764 zł
  • Kurs sprzedaży dewiz dla CHF = 3,5905 zł 

Różnica 0,2141 zł oznacza SPREAD na poziomie 6,15%, co stanowiło przeciętny poziom na tle banków.

 

Tendencja była charakterystyczna dla większości banków, a w niektórych wartość spreadu sięgnęła prawie 10%. Widać to w poniższej tabeli prezentującej spread z czerwca 2013.

rozmowy o kredycie w CHF 2006

 

Po uwolnieniu kursu CHF w styczniu 2015r. w bankach nastąpił powrót spreadu dla kredytów hipotecznych do niższego poziomu. Na stronach banków można znaleźć niższe kursy dedykowane tylko do spłaty kredytów w CHF.

 

Obowiązki informacyjne wprowadzone Rekomendacją S w 2006 roku

 

Oprócz kwestii  badania zdolności kredytowej (wyższa dla kredytów w CHF) po wejściu w życie Rekomendacji S w lipcu 2006 roku kredytobiorca był informowany o poniższych kwestiach:

 

[1] W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI KREDYT W PLN.
Najpierw należało zaproponować kredyt w PLN. W przypadku wyboru kredytu w innej walucie klient podpisywał pisemne oświadczenie. Potwierdzał, że dokonał wyboru oferty w walucie obcej
lub indeksowanej do waluty obcej mając pełną świadomość ryzyka związanego z kredytami, pożyczkami i innymi produktami zaciąganymi w walucie obcej lub indeksowanymi do waluty obcej.

 

[2] RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ.
Klient pisemnie oświadczał, że został poinformowany przez bank o ponoszeniu ryzyka stopy procentowej oraz, że jest świadomy jego ponoszenia.

 

[3] NIEKORZYSTNA ZMIANA KURSU WALUTY.
Bank przedstawiał koszt obsługi ekspozycji kredytowej przy:

  • aktualnym poziomie kursu złotego,
  • założeniu, że oprocentowanie jest równe stopie dla PLN, a kapitał kredytu większy o 20%,
  • deprecjacji kursu złotego do waluty w skali odpowiadającej różnicy między maksymalnym i minimalnym kursem złotego do waluty ekspozycji kredytowej w ciągu ostatnich 12 miesięcy, bez zmian poziomu stóp procentowych.

 

[4] NIEKORZYSTNA ZMIANA STOPY PROCENTOWEJ.
Bank przedstawiał koszt obsługi ekspozycji kredytowej przy:

  • aktualnym poziomie stopy procentowej,
  • wzroście stopy procentowej o 400 p.b.,
  • wzroście stopy procentowej w skali odpowiadającej różnicy między maksymalnym i minimalnym poziomem stopy procentowej w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

 

W przypadku, gdy klient składał wniosek kredytowy w firmie doradztwa finansowego (u pośrednika) to na pośredniku spoczywało przekazanie wymaganych informacji. To w biurze pośrednika klient dokonywał wyboru oferty w określonej walucie, kwocie, okresu kredytowania itd. Do banku trafiał gotowy wniosek. Klient od pośrednika otrzymywał warunki decyzji i w biurze pośrednika wybierał bank. W banku klient pochodzący od pośrednika pojawiał się dopiero w dniu podpisania umowy kredytowej. Wtedy nie zastanawiał się nad wyborem waluty kredytu, a jedynie potwierdzał w oświadczeniach swój wcześniejszy wybór. 

 

Protest na portalu Money.pl w sprawie ograniczeń w udzielaniu kredytów walutowych 2006 rok

 

Stanowiska banków w kwestii wprowadzenia ograniczeń dla kredytów walutowych oraz opinie polityków i autorytetów zostały zebrane w “Białej Księdze kredytów w CHF w Polsce” udostępnionej na stronie ZBP.

 

Opinie społeczne oddaje artykuł zamieszczony w 2006 roku na portalu Money.pl i dyskusja w komentarzach pod artykułem.Komentarze liczą 47 stron.

 

Link do artykułu  Protest Money.pl

Protest Money Rekomendacja S kredyty CHF

 

Link do komentarzy pod artykułem   Pozwólcie Polakom decydować, jaki chcą kredyt.

 

Przykłady dwóch przeciwstawnych opinii:

Protest Money Rekomendacja S kredyty CHF

 

Protest Money Rekomendacja S kredyty CHF

 

Z perspektywy czasu ograniczenia, które spotkały się z protestami okazały się niewystarczające.

 

 


Źródła:

  1. Komunikat CBOS nr 62/2018 “Korzystanie z internetu”   http://www.cbos.pl, [dostęp 06.09.2018]
  2. Kursy archiwalne NBP http://www.bankier.pl/narzedzia/archiwum-kursow-walutowych   [dostęp 03.07.2016]
  3. Historyczne kursy walut banku Millennium https://www.bankmillennium.pl/ [dostęp 03.07.2016 oraz 14.09.2018]
  4. http://www.bankier.pl/ [dostęp 03.07.2016 oraz 14.09.2018]
  5. spread.pl, strona archiwalna, [dostęp 03.07.2016]
  6. Rekomendacja S, 2006, Komisja Nadzoru Bankowego [dostęp 04.05.2016]
    http://www.knf.gov.pl/Images/rekomendacja_s_tcm75-8566.pdf,
  7. https://www.money.pl/ [dostęp 14.09.2018]

Powyższy tekst stanowi zaktualizowany fragment pracy podyplomowej „Kredyt hipoteczny na rynku detalicznym na tle doradztwa finansowego”.  Praca złożona na UE w Poznaniu w ramach studiów podyplomowych „Bankowość i doradztwo finansowe”. Obrona dnia 22.10.2016r.


 

Copyright @Bożena Myszczyszyn, Ekspert Finansowy i Kredytowy, EKSPERTKA.PL

Wszelkie prawa zastrzeżone.